Ακτή χωρίς λιμάνι

walden

Όλα αυτά που παρατήρησα σε σχέση με τη λίμνη δεν ισχύουν λιγότερο και για την ηθική. Πρόκειται για το νόμο του μέσου όρου. Αυτός ο κανόνας των δύο διαμέτρων όχι μόνο μας οδηγεί να βρούμε τη θέση του ήλιου στο ηλιακό σύστημα και την καρδιά στο ανθρώπινο σώμα, αλλά αν τραβήξετε δύο ευθείες για να μετρήσετε το μήκος και το πλάτος της συνολικής καθημερινής συμπεριφοράς ενός ανθρώπου, των κυμάτων της ζωής του, των κόλπων του και των εισόδων του, θα δείτε πως το σημείο τομής τους είναι το υψηλότερο ή το χαμηλότερο σημείο του χαρακτήρα του. Ίσως να μη χρειάζεται να γνωρίζουμε τίποτε περισσότερο από το σχήμα των ακτών του και το είδος της στεριάς που βρίσκεται γύρω του ή των συνθηκών της ζωής του για να υπολογίσουμε το κρυμμένο του βάθος. Αν οι συνθήκες που τον περιβάλλουν είναι τρόπον τινά βραχώδεις, σαν την άγρια ακτή που γεννήθηκε ο Αχιλλέας, με σκιερές κορφές που καθρεφτίζονται στα στήθια του, υπονοούν πως υπάρχει κάποιο ανάλογο βάθος μέσα του. Απεναντίας, μια χαμηλή και ομαλή ακτή δείχνει έναν αντίστοιχα ρηχό εσωτερικό κόσμο. Ένα έντονο, προτεταμένο μέτωπο, για παράδειγμα, αποτελεί δείγμα κάποιου αντίστοιχου βάθους σκέψης. Υπάρχει επίσης ένα είδος σύρτης* μπροστά σε κάθε κολπίσκο μας, ή κάποια κλίση˙ η καθεμία οριοθετεί για κάποια περίοδο ένα λιμάνι, στο οποίο περιοριζόμαστε και εν μέρει παραμένουμε αραγμένοι. Οι κλίσεις αυτές συνήθως είναι τυχαίες, αλλά το σχήμα, το μέγεθος και η κατεύθυνσή τους καθορίζονται από τα ακρωτήρια της ακτής, από τον αρχαίο άξονα του υψόμετρου. Όταν η σύρτη αυτή μεγαλώνει σταδιακά από τις τρικυμίες, από την παλίρροια, από τα ρεύματα ή την υποχώρηση του νερού, έτσι που να φτάνει ως την επιφάνεια, εκείνο που πρώτα δεν ήταν παρά ένα κοίλωμα στην ακτή, μέσα στο οποίο κατοικούσε μια σκέψη, γίνεται ανεξάρτητη λίμνη, αποκομμένη από τον ωκεανό, που μέσα της η σκέψη διαμορφώνει τις δικές της συνθήκες, αλλάζοντας ίσως το νερό της από αλμυρό σε γλυκό, γίνεται γλυκιά θάλασσα, νεκρή θάλασσα ή βάλτος. Δε θα μπορούσαμε άραγε να υποθέσουμε πως με τον ερχομό του κάθε ανθρώπου στη ζωή μια τέτοια σύρτη υψώνεται σε κάποιο σημείο ως την επιφάνεια; Είναι αλήθεια πως είμαστε τόσο ανίκανοι καπετάνιοι, ώστε οι σκέψεις μας, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, παραμένουν σε μια ακτή χωρίς λιμάνι, συνδιαλέγονται μόνο με τους όρμους και τους κολπίσκους της ποίησης, βάζουν πλώρη για τα δημόσια λιμάνια ή μπαίνουν στους ντόκους της επιστήμης, όπου απλά μετασκευάζονται για τον κόσμο αυτό, έτσι που κανένα φυσικό ρεύμα να μπορεί να τις προσωποποιήσει.

*  αμμώδης έκταση στον βυθό της θάλασσας που μεταβάλλεται από τα θαλάσσια ρεύματα

Απόσπασμα από το βιβλίο "Walden ή Η ζωή στο δάσος" του Henry D. Thoreau, κεφάλαιο "Η λίμνη το χειμώνα", σελίδες 371-372, από τις εκδόσεις «κέδρος» το έτος 2007